Genç Girişimcilere Getirilen Kazanç İstisnası Şartları ve Uygulanması

Genç Girişimcilere Getirilen Kazanç İstisnası Şartları ve Uygulanması


Maliye Bakanlığı tarafından 292 Seri Nolu Gelir Vergisi Genel Tebliği 5.5.2016 tarihinde 29703 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.  Tebliğle birlikte, 29.1.2016 tarihli ve 6663 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 1. maddesi ile yapılan düzenlemeyle getirilen genç girişimcilerde kazanç istisnasına ve 2.maddesi ile yapılan düzenlemeyle getirilen ticari kazancı basit usulde tespit edilen mükelleflere uygulanacak indirime ilişkin usul ve esasları belirlenmiştir.

6663 sayılı kanunun 1. maddesiyle eklenen mükerrer 20. maddesi uyarınca “ticari, zirai veya mesleki faaliyeti nedeniyle adlarına ilk defa gelir vergisi mükellefiyeti tesis olunan ve mükellefiyet başlangıç tarihi itibarıyla 29 yaşını doldurmamış tam mükellef gerçek kişilerin, faaliyete başladıkları takvim yılından itibaren 3 vergilendirme dönemi boyunca elde ettikleri bu kazançlarının 75.000 TL’sine kadar olan kısmı, gelir vergisinden müstesna tutulmuştur.

İstisnanın Şartları:

1) İşe başlamanın kanuni süresi içinde bildirilmiş olması,

a) İşe başlama bildiriminin 213 sayılı VUK’nunda yer alan süre içerisinde yapılmaması durumunda, söz konusu istisna hükmünden yararlanılamaz.

2) Kendi işinde bilfiil çalışılması veya işin kendisi tarafından sevk ve idare edilmesi

a) İstisnadan yararlanılabilmesi için mükellefin kendi işinde bilfiil çalışması veya kendi işinde bilfiil çalışmadığı durumlarda ise işin kendisi tarafından sevk ve idare edilmesi gerekmektedir.

b) Bir şahsın kendi işinde bilfiil çalışması, işinde ve bu işin gerektirdiği konularda fikri ve bedeni bir mesai sarf etmesidir.

c) İşte bilfiil çalışılmasa dahi iş sahibi tarafından işin sevk ve idaresinin kendi elinde tutulması, işin yürütülmesiyle ilgili kararların alınması, planlanması veya denetiminin yapılması gibi durumlarda da istisna şartı ihlal edilmiş olmaz.

d) Kendi işinde bilfiil çalışılması veya işin kendisi tarafından sevk ve idare edilmesi şartını sağlayan mükelleflerin, faaliyetin yürütülebilmesi için çırak, kalfa veya yardımcı işçi çalıştırması istisna şartını bozmaz.

e) Seyahat, hastalık, askerlik, tutukluluk ve hükümlülük gibi zaruri ayrılmalar dolayısıyla geçici sürelerde fiilen işin başında bulunulmaması halinde de söz konusu şart ihlal edilmiş olmaz.

3) Faaliyetin adi ortaklık veya şahıs şirketi bünyesinde yapılması hâlinde tüm ortakların işe başlama tarihi itibarıyla bu maddedeki şartları taşıması,

a) İstisna şartlarını ayrı ayrı taşıyan  29 yaşını  doldurmamış  genç girişimciler bir araya gelerek şahıs şirketi veya adi ortaklık kurarak istisnadan  ayrı ayrı  Ortaklardan  herhangi biri istisna şartlarından birini dahi  taşımaması durumunda diğer ortaklar da söz konusu istisnadan  yararlanamayacaklardır.

b) Örneğin, Bay (A), Bay (B) ve Bay (C),2.2016 tarihinde adi ortaklık şeklinde lokanta işletmeciliği faaliyetine başlamış olup faaliyete başlanıldığı tarihte Bay (A) 27, Bay (B) 29, Bay (C) ise 32 yaşındadır. Buna göre; Bay (C), 29 yaş şartını ihlal ettiğinden ortakların hiçbiri istisnadan faydalanamayacaktır.

4) Ölüm nedeniyle faaliyetin eş ve çocuklar tarafından işletmenin veya mesleki faaliyetin devralınması hâlinde;

a) Devralan eş veya çocuklar istisnaya ilişkin şartları taşımaları şartıyla eş ve çocuklar 3 vergilendirme dönemi boyunca istisnadan yararlanabileceklerdir.  Burada ölen mükellefin istisnadan faydalanıp faydalanmamasının bir önemi bulunmamaktadır.  Ancak,  ölen mükellef, eş ve çocukları ilgili istisnadan faydalanma şartlarını yerine getiriyorlar ise ölen mükellefin kıst dönemi için verilen yıllık gelir vergisi beyannamesinde tam olarak ve devralan eş ve çocukları da 3 yıl boyunca tam olarak istisnadan yararlanabileceklerdir.

b) Örneğin, 4.4.2016tarihinde kırtasiye işletmeciliği faaliyetine başlayan ve istisnadan yararlanma şartlarının tamamını taşıyan Bay (C), söz konusu istisnadan bir yıl yararlandıktan sonra 3.2.2017 tarihinde vefat etmiştir. İşletmeyi devralan eş istisnaya ilişkin diğer şartları taşımaktadır.  Buna göre, 2017 yılına ilişkin istisna tutarından; Bay (C) adına mirasçılar tarafından 1.2017 – 3.2.2017 kıst dönemi için verilen yıllık gelir vergisi beyannamesinde yer alan kazanç dolayısıyla tam olarak yararlanılacaktır. Ayrıca, işletmeyi devralan eş de 4.2.2017 – 31.12.2017 döneminden itibaren 3 vergilendirme dönemi boyunca (2017, 2018, 2019 yıllarında) istisnadan tam olarak yararlanacaktır.

5) Faaliyeti durdurulan veya faaliyetine devam eden bir işletmenin ya da mesleki faaliyetin eş veya üçüncü dereceye kadar (bu derece dâhil) kan veya kayın hısımlarından devralınmamış olması,

a) Bay (D),2.2016 tarihinde babasına ait oto yıkama işletmesini devralmak suretiyle ticari faaliyete başlamıştır. Bay (D)’nin, işi devraldığı babasının 1. derece kan hısımı olması nedeniyle, istisnadan yararlanması mümkün olmayacaktır.

6) Mevcut bir işletmeye veya mesleki faaliyete sonradan ortak olunmaması.

a) Böyle bir durumda tüm istisna şartları taşınıyor olsa dahi diğer tüm ortakların da bu istisnadan faydalanması olumsuz etkilenecek ve istisnadan yararlanamayacaklardır.

İstisnadan  Faydalanacak Olanlar:

1) Ticari, zirai veya serbest meslek faaliyeti nedeniyle adına ilk defa gelir vergisi mükellefiyeti tesis edilmiş,

2) Mükellefiyet başlangıç tarihi itibarıyla 29 yaşını doldurmamış,

3) Faaliyete 10.02.2016tarihinden itibaren başlamış olmak

tam mükellef gerçek kişiler yararlanmaktadır.

İstisnanın Uygulanma Şekli ve Kapsamı:

Genç girişimcilerde kazanç istisnası ile ilgili uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıştır. Kanun maddesinden anlaşılacağı üzere dar mükellefler bu istisnadan yararlanamayacaktır.

İstisnadan,  10.02.2016  tarihinden itibaren ticari, zirai veya mesleki faaliyet nedeniyle adlarına ilk defa gelir vergisi mükellefiyeti tesis olunanlardan kanunda öngörülen şartları taşıyanlar yararlanır. Dolayısıyla bu tarihten önce işe başlayan mükelleflerin söz konusu istisnadan yararlanmalarına olanakları yoktur.

İstisna şartlarını sağlayan mükelleflerce daha sonra herhangi bir nedenle faaliyetin terk edilmesi durumunda, terk tarihine kadar elde edilen kazançlar dolayısıyla istisnadan yararlanılır. Faaliyet terk edildikten sonra istisna kapsamındaki faaliyetlere tekrar başlanılması durumunda ise, adlarına ilk defa gelir vergisi mükellefiyeti tesis olunması şartı ihlal edilmiş sayılacağından bu istisnadan yararlanılamaz.

Bu istisnanın, 193 sayılı GVK’nun  94. maddesi uyarınca tevkif suretiyle ödenecek vergiye etkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla, GVK’nun 94. maddesinin 1. fıkrası kapsamında bulunanlar tarafından, istisnadan yararlananlara tevkifat kapsamında ödeme yapılması durumunda, gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir.

Ayrıca, istisnadan yararlananların, yararlanma süresi içerisinde faaliyetlerini ticari, zirai ya da mesleki faaliyet olarak değiştirmesi veya faaliyet konusunda değişiklik yapmaları durumlarında, istisnadan kalan süre kadar yararlanmaları mümkündür.

İstisnanın Beyannameye Yansıtılması:

Bu istisnadan yararlanan mükellefler tarafından gelir vergisi beyannamesinin gelir bildirimi tablolarına istisna düşüldükten sonra kalan tutar yazılır ve bu kazanç istisnasından yararlanan mükellefler beyana tabi başka bir gelirinin olması durumunda da ticari, zirai ve mesleki kazançları dolayısıyla istisnadan yararlanabilirler.

Ayrıca istisna kapsamındaki faaliyetlerden kazanç elde edilmemesi veya istisna haddinin altında kazanç elde edilmesi hallerinde dahi yıllık beyanname verilecektir.  İstisnadan faydalanan ticari kazanç ile serbest meslek erbabının (basit usulde vergilendirilenler, GVK’nun 42.maddesi kapsamında kazanç elde edenler ve noterlik görevini yerine getiren mükellef hariç olmak üzere) geçici vergi beyannamesi verirken söz konusu istisnayı dikkate alacaklardır.


Yazar Hakkında

Benzer yazılar

Yanıt verin.